Kobaca Dhaqaalaha Soomaaliya: fursadaha iyo Caqabadaha Taagan

Kobaca Dhaqaalaha Soomaaliya: fursadaha iyo Caqabadaha Taagan

Dhaqaalaha Soomaaliya waxa uu xilligan marayaa marxalad kala guur ah oo muhiim ah, isaga oo ka soo kabanaya sannado badan oo ay jireen caqabado dhanka amniga iyo siyaasadda ah. Inkasta oo ay jiraan dhibaatooyin dabiici ah sida abaarta iyo daadadka, haddana waxa muuqata yididiilo ku saabsan in dalku u jiheystay dhanka horumarka iyo xasiloonida dhaqaale.

Tiirka ugu weyn ee dhaqaalaha dalka waa xoolaha nool iyo beeraha, kuwaas oo ay ku tiirsan yihiin dadka ugu badan ee Soomaaliyeed. Dhoofinta xoolaha ee loo iibgeeyo waddamada Khaliijka ayaa ah isha koowaad ee lacagta qalaad ay ka soo gasho dalka, taas oo door muhiim ah ka ciyaarta nolosha dadka miyiga iyo magaalooyinkaba.

Sidoo kale, qaybta adeegga iyo isgaarsiinta ayaa ah mid si xawli ah u koraysa, iyada oo Soomaaliya lagu tiriyo mid ka mid ah dalalka ugu horreeya Afrika dhanka lacagaha la isugu gudbiyo mobilada (Mobile Money). Tiknoolajiyaddan ayaa sahashay ganacsiga dalka, waxayna dhowrtay dhaqdhaqaaqa maaliyadeed ee u dhexeeya gobollada kala duwan.

Maalgashiga Dibadda iyo Dib-u-habaynta Maaliyadda

Soomaaliya waxay dhawaan ku guulaysatay barnaamijka deyn cafiska ee caalamiga ah (HIPC), taas oo albaabbada u furtay maalgashi shisheeye iyo in dalku heli karo deeqo iyo amaah caalami ah. Tani waa guul weyn oo u oggolaanaysa dowladda inay ka shaqeyso mashaariicda kaabayaasha dhaqaalaha sida jidadka, korontada, iyo dekedda.

Dhinaca kale, ganacsatada Soomaaliyeed ee qurbaha ayaa door weyn ka ciyaara kobaca dhaqaalaha dalka. Lacagaha ay soo diraan qurbe-joogta (Remittances) ayaa ah xididka dhiigga u sida nolosha qoysas badan, waxaana la dhiirigelinayaa in lacagahaas loo beddelo maalgashi wax-soo-saar leh oo abuura fursado shaqo oo cusub.

Ugu dambeyntii, si loo gaaro horumar waara, waxaa lagama maarmaan ah in la xoojiyo nidaamka canshuuraha, la dagaallanka musuqmaasuqa, iyo in la abuuro jawi amni oo soo jiidan kara shirkadaha caalamiga ah. Soomaaliya waxay hodan ku tahay kheyraadka badda iyo macdanta, haddii si hufan looga faa’ideystona waxay noqon kartaa xarun dhaqaale oo muhiim ah halkan Geeska Afrika.