Saxaafadda Soomaaliya: Halgan u dhexeeya Xaqiiqo iyo Cabsi

 Saxaafadda Soomaaliya: Halgan u dhexeeya Xaqiiqo iyo Cabsi

Saxaafaddu waa laf-dhabarta bulshada xog-ogaalka ah, balse xaaladda ay maanta ku sugan yihiin wariyeyaasha Soomaaliyeed waxay muujinaysaa sawir ka duwan kan la rajaynayo. Warbixin dhowaan ay soo saartay National Union of Somali Journalists ayaa iftiimisay cadaadis joogto ah oo lagu hayo suxufiyiinta, taasoo muujinaysa in xorriyadda hadalka ay weli la daalaa dhacayso caqabado culus.

Sanadkii 2025, dhacdooyin badan oo la diiwaangeliyay ayaa muujinaya in saxafiyiintu la kulmaan hanjabaadyo kala duwan, laga bilaabo xarig aan sharci ahayn ilaa cabsi gelin joogto ah. Tani waxay ka tarjumaysaa jawi shaqo oo khatar badan, halkaas oo wariyuhu uu noqday bartilmaameed halkii uu ka ahaan lahaa ilaaliye runta.

Arrinta ugu walaaca badan ayaa ah maqnaanshaha isla xisaabtanka. Marka falalka noocan ah aysan la kulmin baaritaan iyo ciqaab, waxaa sii xoogeysanaya dareenka ah in caddaaladdu aysan shaqaynayn. Taasi waxay dhaawacaysaa kalsoonida dadweynaha iyo rajada laga qabo hay’adaha dowladda.

Inkasta oo dhibaatooyinku ay ka dhacaan meelo kala duwan, haddana magaalooyinka waaweyn ayaa noqday meelaha ugu badan ee lagu arko xadgudubyadan. Tani waxay muujinaysaa in dhibaatadu aysan ahayn mid ku kooban deegaan gaar ah, balse ay tahay arrin u baahan xal qaran oo ballaaran.

Wadahadallada u dhexeeya hay’adaha kala duwan sida National Independent Human Rights Commission iyo ururrada saxafiyiinta ayaa muhiim u ah helidda xal waara. Laakiin hadalka keliya ma filna—waxaa loo baahan yahay tallaabooyin dhab ah oo lagu ilaalinayo xuquuqda aasaasiga ah.

Ugu dambayn, su’aashu ma aha oo kaliya badbaadada wariyeyaasha, balse waa mustaqbalka bulshada oo dhan. Haddii saxafaddu ay xor noqoto, bulshada ayaa iftiimaysa. Haddii la caburiyo, runta ayaa mugdi galaysa. Soomaaliya waxay taagan tahay meel muhiim ah—go’aannada maanta la qaato ayaa go’aamin doona jihada berri.