Soomaaliya Oo U Gudbeysa Marxalad Doorashooyin Loo Dhanyahay
Wasaaradda Arrimaha Gudaha, Federaalka iyo Dib-u-heshiisiinta ee Soomaaliya ayaa shaacisay in dalka uu galay marxalad cusub oo doorashooyin loo dhan yahay, iyadoo dowladda federaalku ay xaqiijisay inay doorashooyinka ku qabaneyso si waafaqsan shuruucda qaranka. War-saxaafadeed rasmi ah oo kasoo baxay wasaaradda ayaa lagu adkeeyay muhiimadda ay doorashadu u leedahay dhismaha dowladnimo hufan.
Wasaaraddu waxay sheegtay in doorashadu ay tahay xuquuq dastuuri ah oo uu leeyahay muwaadin kasta oo Soomaaliyeed, isla markaana ay laf-dhabar u tahay kalsoonida shacabka, hufnaanta maamulka iyo ka qeybgalka dadweynaha ee go’aan qaadashada hoggaanka dalka.
Mas’uuliyiinta federaalka ayaa ballanqaaday in geeddi-socodka doorashooyinka uu noqon doono mid xor iyo xalaal ah, kuna dhisan mabaadi’da dimuqraadiyadda, isla xisaabtanka iyo ilaalinta xuquuqda muwaadiniinta.
Nidaamka “Qof iyo Cod” iyo Isbeddelka Siyaasadeed
Dowladda federaalka ayaa si xooggan u riixeysa hirgelinta nidaamka doorasho ee “qof iyo cod”, kaasoo ka duwan nidaamkii hore ee ku dhisnaa qaab beeleed iyo doorasho dadban. Isbeddelkan ayaa loo arkaa tallaabo weyn oo dhanka dimuqraadiyadda ah, laguna xoojinayo sharciyadda hay’adaha dowladda.
Hoggaanka dowladda dhexe ee Muqdisho ayaa ku tilmaamay nidaamkan mid horseedi kara matalaad dhab ah oo ay shacabka si toos ah ugu doortaan hoggaamiyeyaashooda, taasoo sare u qaadi karta isla xisaabtanka iyo hufnaanta siyaasadeed.
Si kastaba ha ahaatee, qorshahan ayaa wajahaya mucaaradad xooggan oo kaga imaaneysa dowlad goboleedyada qaarkood sida Puntland, Jubbaland iyo Koonfur Galbeed Soomaaliya, kuwaas oo qaba walaac ku saabsan sida loo wajahayo hirgelinta nidaamkan cusub.
Khilaafaadka Siyaasadeed iyo Caqabadaha Jira
Mucaaradka siyaasadeed iyo qaar kamid ah dowlad goboleedyada ayaa ku doodaya inaysan jirin is-afgarad siyaasadeed oo ballaaran oo laga gaaray hannaanka doorashooyinka. Waxay tilmaamayaan in murannada la xiriira wax-ka-beddelka dastuurka, shuruucda doorashooyinka iyo awood-qeybsiga u dhexeeya dowladda federaalka iyo dowlad goboleedyada ay weli taagan yihiin.
Dadka dhaliila qorshahan ayaa sidoo kale ka digaya in khilaafaadkan aan weli xal loo helin ay wiiqi karaan suurtagalnimada qabashada doorasho qaran oo qof walba codkiisa dhiibanayo.
Iyadoo ay jiraan caqabado siyaasadeed oo muuqda, haddana dowladda federaalka waxay ku adkeysaneysaa in hirgelinta nidaam dimuqraadi ah ay muhiim u tahay mustaqbalka dowladnimada Soomaaliya iyo dhismaha hay’ado sharciyad leh.
Si kastaba ha ahaatee, su’aalo badan ayaa weli taagan, gaar ahaan sida ay suurtagal u noqon karto in doorasho qof iyo cod ah la qabto iyadoo ay maqan yihiin qaar kamid ah saamileyda siyaasadeed ee muhiimka ah, iyo saameynta arrintaasi ku yeelan karto midnimada iyo wadajirka qaranka.
0 Comments