Musiibada Nidaamka E-Visa: Marka Teknoolajiyaddu Ka Horreyso Maamul Wanaagga

Musiibada Nidaamka E-Visa: Marka Teknoolajiyaddu Ka Horreyso Maamul Wanaagga

Hannaanka casriyeynta dhijitaalka ah ee Soomaaliya ayaa wajahay caqabaddiisii ugu weynayd kadib markii la fashiliyey nidaamka e-visa ee dhowaan la hirgeliyay. Nidaamkii loo arkayay horumar iyo astaan casri ah ayaa isu beddelay mid khatar ku ah amniga xogta iyo kalsoonida dadweynaha.

Nidaamka e-visa ayaa la bilaabay bishii Sebtembar 2025, iyadoo dowladda ku sheegtay inuu qeyb ka yahay qorshaha Digital Public Goods. Ujeeddadu waxay ahayd in la xoojiyo xakamaynta xuduudaha, lana yareeyo khataraha amni. Dad badan oo codsaday fiisaha ayaa markii hore u arkay mid fudud oo casri ah, balse rajooyinkaas si degdeg ah ayay u burbureen.

Warbixinno hordhac ah ayaa muujiyay in in ka badan 35,000 oo codsi fiiso ah ay suurtagal tahay in xogtooda la helay. Xogtaas waxaa ka mid ahaa nuqullada baasaboorrada iyo macluumaad shaqsiyeed oo ay leeyihiin muwaadiniin Soomaali ah, qurbo-joog, iyo ajaanib. Waxaa intaa dheer in fashilkaasi uusan muddo la dareemin.

Khabiirrada amniga dhijitaalka ah waxay sheegeen in dhibaatadu aysan ahayn weerar farsamo oo adag, balse ay ahayd fashil dhanka maamul iyo kormeer ah. Server si khaldan loo dejiyay, xakameyn gelitaan oo liidata, iyo hubin amni oo aan jirin ayaa sababay in nidaamku noqdo mid furan oo nugul.

Saameynta arrintan kuma ekaan dhinaca teknoolajiyada. Kalsoonidii caalamiga ahayd ayaa hoos u dhacday, iyadoo safaarado shisheeye ay soo saareen digniino socdaal. Gudaha dalka, Puntland iyo Somaliland ayaa diiday nidaamka e-visa, iyagoo ku sababeeyay walaac amni iyo mid dastuuri ah.

Qurbo-joogta Soomaaliyeed ayaa si gaar ah u muujiyay cabsi ku saabsan xatooyo aqoonsi iyo adeegsiga khaldan ee xogtooda. Inkastoo Soomaaliya ay leedahay Xeerka Ilaalinta Xogta (2023), haddana waxaa la sheegaa inuu yahay mid aan lahayn awood fulineed iyo kormeer madax-bannaan.

Khibraddan waxay cashar u tahay dadaallada casriyeynta dhijitaalka ah: teknoolajiyaddu kaligeed ma filna. Haddii aanay jirin hay’ado xooggan, isla xisaabtan, iyo daahfurnaan, nidaamyada dhijitaalka ah waxay khatar ka noqon karaan amniga qaranka iyo kalsoonida shacabka.

Ilaa laga helo cid mas’uuliyad qaadda, nidaamka e-visa wuxuu ahaan doonaa tusaale muujinaya sida horumar degdeg ah uu u fashilmi karo marka uu ka horeeyo maamul wanaag.