Diiwaangelinta Codbixiye oo Ugu Horeysa Tallaabo Taariikhi ah ee Soomaaliya

Diiwaangelinta Codbixiye oo Ugu Horeysa Tallaabo Taariikhi ah ee Soomaaliya

Wasiirka Gaashaandhigga Soomaaliya, Axmed Maxamed Maxamuud (Ahmed Moallim Fiqi), ayaa si rasmi ah isu diiwaangeliyey codbixiye xarunta Guddiga Doorashooyinka Qaranka ee Galkacyo, taasoo calaamad u ah horumar weyn oo ku saabsan dimoqraadiyadda dalka. Tallaabadan ayaa muujineysa sida dowladda iyo shacabka Soomaaliyeed ay uga go’an tahay in doorashooyinka mustaqbalka ay noqdaan kuwo xor ah, cadaalad ku dhisan, isla markaana matala rabitaanka dadweynaha.

Ka dib markii uu helay kaarka codbixiyaha, Wasiir Fiqi wuxuu shacabka Soomaaliyeed ku booriyey inay si firfircoon uga qaybqaataan diiwaangelinta. Wuxuu xusay in ka qaybgalka dadweynuhu uu yahay tiirka ugu muhiimsan ee doorashada hoggaamiyeyaal matala shacabka, loona baahan yahay in qof walba uu ka qayb qaato si dalka u helo dowlad sharciyad iyo matalaad dhab ah leh.

Wasiirka ayaa tilmaamay in diiwaangelintiisu tahay dhacdo taariikhi ah oo muhiim u ah dhisidda dalka iyo xoojinta nidaamka dimoqraadiyadda. Waxa uu carrabka ku adkeeyey in xaqa codbixinta uu ka maqnaa gacanta shacabka muddo 56 sano ah, maantaana uu dib ugu soo noqday dadka Soomaaliyeed. Ka qaybgalka codbixiyeyaashu waa fursad lagu xaqiijinayo in dowladdu ka turjunto rabitaanka dadweynaha.

Si kastaba ha ahaatee, jidka doorashooyin dhab ah oo matalaad buuxda leh waxaa ka horreeya caqabado siyaasadeed. Hoggaamiyayaasha mucaaradka ayaa cabasho ka muujiyey qaabka ay dowladda u wado diiwaangelinta, iyagoo digniin ka bixiyey in haddii aan heshiis laga gaarin habka doorashooyinka, ay dhici karto in codbixin ka baxsan nidaamka rasmiga ah la qaban doono.

Doorashadii ugu dambeysay ee 2022 waxay ku saleysneyd habka 4.5 ee awood qaybsiga qabiilka, kaasoo matalaad siman siinayay afar qabiil oo waaweyn iyo kala badh qabiilada yar. Nidaamkani wuxuu xaddiday ka qaybgalka bulshada wuxuuna dib u dhigay horumarinta dowlad si dhab ah u matasha dhammaan muwaadiniinta. Diiwaangelinta hadda socota waxay u taagan tahay in laga guuro siyaasadda qabiilka loona dhaqaaqo maamul ku dhisan rabitaanka muwaadiniinta.

Ka qaybgalka wasiirka iyo hoggaamiyeyaasha kale ee caan ka ah bulshada ayaa tusaale cad u ah muwaadiniinta. Waxay muujineysaa in doorashadu aysan ku xirneyn kaliya xafiisyada, balse ay tahay awood qof walba leeyahay. Shacabka oo si firfircoon uga qaybqaata diiwaangelinta ayaa tallaabo kale u qaadaya xoojinta dimoqraadiyadda iyo helidda hoggaanka ka tarjumaya rabitaanka dadweynaha.

Gabagabadii, ololaha diiwaangelinta codbixiyeyaasha wuxuu u yahay shacabka fursad ay ku muujiyaan awoodooda, rajo ay ku dhisaan mustaqbalka, iyo talaabo muhiim ah oo lagu xaqiijinayo in Soomaaliya ay hesho doorashooyin xor ah, cadaalad ku dhisan, isla markaana matala dhammaan bulshada Soomaaliyeed.