Soomaaliya oo Soo Dhoweysay Ballanqaadka Cusub ee Masar

Soomaaliya oo Soo Dhoweysay Ballanqaadka Cusub ee Masar

Dowladda Federaalka Soomaaliya ayaa si diirran u soo dhoweysay ballanqaadka cusub ee taageero ee ay Masar ku dhawaaqday, iyadoo ku tilmaantay tallaabo muhiim ah oo lagu xoojinayo dhismaha dowladnimada iyo amniga dalka. Arrintan ayaa timid xilli Muqdisho ay isku dheelitirayso xiriirka ay la leedahay Itoobiya, xilli xiisado ka jiraan gobolka gaar ahaan mashruuca biyo-xireenka wabiga Niil.

Taageerada Masar iyo AUSSOM

Wasaaradda Arrimaha Dibadda Soomaaliya ayaa warsaxaafadeed ay soo saartay ku sheegtay in ballanqaadka Masar uu ka tarjumayo isku-duubnidii taariikhiga ahayd ee labada dal, isla markaana ay Soomaaliya ku bogaadinayso Qaahira sida ay mar kale u xaqiijisay taageerada madax-bannaanida iyo dhulka Soomaaliyeed, iyo sidoo kale dagaalka lagula jiro argagixisada.

Wasaaradda Arrimaha Dibadda ee Masar ayaa dhankeeda xaqiijisay ka qeybqaadashadeeda howlgalka AUSSOM ee Midowga Afrika, iyada oo ku tilmaamtay in uu yahay tallaabo muhiim ah oo lagu diyaarinayo Soomaaliya inay mas’uuliyadda buuxda ka qaadato amniga qaran iyo in shacabka Soomaaliyeed loo abuuro mustaqbal nabad iyo barwaaqo leh.

Xiisadda Itoobiya iyo Masar

Ballanqaadka Masar wuxuu imanayaa iyadoo weli muran xoogan uu ka dhexeeyo Qaahira iyo Addis Ababa oo ku saabsan mashruuca Biyo-xireenka Weyn ee Renaissance (GERD). Masar ayaa dacwad u gudbisay Golaha Ammaanka ee Qaramada Midoobay, iyadoo ku doodaysa in mashruucan uu khatar ku yahay amniga biyaha ee dalkaas, halka Itoobiya ay ku adkaysanayso inuu muhiim u yahay horumarka iyo baahiyaha tamarta.

Xiriirka Soomaaliya iyo Masar

Xiriirka labada dal ayaa si weyn u xoogeystay kadib booqashadii Madaxweyne Xasan Sheekh Maxamuud uu ku tegay Qaahira Janaayo sanadkan, halkaas oo isaga iyo Madaxweyne Cabdifataax El-Sisi ay ku saxiixeen heshiis iskaashi ballaaran oo ku saabsan difaaca, dhaqanka, waxbarashada, cadaaladda iyo horumarinta dhaqaalaha. Taasi waxay ku xigtay heshiis ciidan oo la gaaray Agoosto 2024, kaas oo Qaahira ku ballanqaadday taageero toos ah oo ay siiso Ciidanka Xoogga Dalka Soomaaliyeed.

Aragtiyo Siyaasadeed

Falanqeeye siyaasadeed Maxamed Mukhtaar ayaa BBC-da u sheegay in ballanqaadka Masar uu leeyahay dhinacyo siyaasadeed iyo amni. Wuxuu tilmaamay in Masar marka ay sheegto inay walaalnimo u taagan tahay Soomaaliya, ay muujinayso in ka qaybgalka Madaxweyne Xasan Sheekh ee xafladdii furitaanka biyo-xireenka Itoobiya uusan dhaawici doonin xiriirka Muqdisho iyo Qaahira.

Mukhtaar ayaa intaas ku daray in ciidamada Masar la filayo inay si toos ah uga qeybqaataan howlgalada AUSSOM, taas oo Qaahira siinaysa door muuqda oo ay ku taageerto xasilloonida Soomaaliya. Si kastaba, wuxuu xusay in Muqdisho aysan awoodi karin inay dhinac keliya doorto: “Soomaaliya iyo Itoobiya waxay wadaagaan xuduud dheer, amni guud iyo wabiyo ka soo farcama buuraha Itoobiya. Wada shaqeynta waa lama huraan,” ayuu yiri.

Gunaanad

Ballanqaadka cusub ee Masar wuxuu u muuqdaa fursad muhiim u ah Soomaaliya, gaar ahaan xoojinta ciidankeeda iyo dhismaha dowladnimo waara. Hase yeeshee, dowladda Soomaaliya waxaa horyaalla mas’uuliyad weyn oo ah sidii ay u ilaalin lahayd dheelitirka xiriirka ay la leedahay labada daris ee awoodda leh – Masar iyo Itoobiya – si ay ugu adeegto danta qaranka iyada oo aan ku dhicin dagaal siyaasadeed oo dhinac kaliya ah.